Amstelveen,
14
februari
2018
|
10:48
Europe/Amsterdam

Blog: praktische oplossingen voor problematische schulden

Door Marcel Tielen, adviseur strategie en externe betrekkingen

De Tweede Kamer commissie van SZW organiseerde deze week een rondetafelgesprek over schuldenproblematiek. Namens de SVB was ik samen met collega’s én met collega’s van andere uitvoeringsorganisaties aanwezig om te horen wat de uitdagingen zijn en vooral wat oplossingen zouden kunnen zijn bij het terugdringen van problematische schulden.

Een aantal onderzoekers kwam als eerst aan het woord. Ze gaven verschillende suggesties voor publieke dienstverleners: hoe kunnen zij helpen bij het verder voorkomen van schulden? Zoals ‘Stuur een herinnering bij een afspraak (zoals de tandarts)’ en ‘Doe iets aan de weigeringsgronden, die mensen buiten de schuldhulpverlening houden.’ Wat ook werd blootgelegd, is dat bijna iedereen met problematische schulden ook andere problemen heeft. Mensen krijgen geen toegang tot oplossingen omdat ze op basis van weigeringsgronden, zoals een verslaving, worden uitgesloten. De onderzoekers gaven aan dat structureel onderzoek naar schulden en een aanpak van schulden ontbreekt. Ook bij de SVB ligt de focus vaak meer op het praktisch aanpakken, dan het wetenschappelijk te onderzoeken.

Maatwerk door gemeenten en Rijksdiensten

In de tweede ronde van het gesprek kwam een aantal ervaringsdeskundigen aan het woord die aangaven wat zij hebben ervaren in de praktijk. Ze gaven bijvoorbeeld aan dat bij overheidsinstanties nergens staat aangegeven waar je terecht kan voor hulp. Het is ingewikkeld. Bijstand aanvragen, toeslag aanvragen, op tijd stoppen als je weer inkomen hebt. "Het is een hel om het zelf allemaal te ontdekken. Ik was graag gelijk geholpen door de gemeenten in plaats van dat ik zelf alles uit moest zoeken."

Een van de sprekers vertelde dat hij op straat kwam te staan. Zijn moeder wilde hem niet in huis nemen in verband met de kostendelersnorm. Deze spreker kwam tijdens het rondetafelgesprek met de suggestie om mensen met betaalproblemen mee te laten denken bij het vinden van oplossingen. “In veel gevallen weet men zelf goed wat helpt. Gemeenten en Rijksdiensten moeten daarbij maatwerk kunnen bieden, en samenwerking opzoeken.”

Samenwerking met gemeenten

In de derde ronde kwamen publieke uitvoerders aan het woord. Het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) kwam aan het woord. Ze vertelden dat zij over veel gegevens over burgers beschikken, maar dat ze daar niet zomaar alles mee mogen doen. Met gemeenten hebben zij 6 pilots gestart om te ontdekken, waar juridische belemmeringen zitten. Simon Sibma vertelde namens het CJIB over samenwerking tussen zijn en andere Rijksdiensten met de gemeente Amsterdam. Hij noemde daarbij als voorbeeld hoe CAK samenwerkt met de hoofdstad om gegevens over burgers met schulden in zorgverzekering met gemeenten te delen. Ook de SVB is hier actief: we zijn al bezig met diverse initiatieven op het gebied van signalering van schulden.

Praktische oplossingen

De Tweede Kamer stelde vervolgens kritische vragen aan de incassobranche over het doorverkopen van schulden. Na 3 uur werd het gesprek afgerond. De Tweede Kamer gaf aan het onderwerp schulden problematiek niet politiek, maar praktisch te willen oplossen. Om meer kennis samen te brengen wordt er waarschijnlijk in de toekomst een nieuw ronde tafel gesprek georganiseerd.

De schrijnende verhalen maakten mij duidelijk, dat er een wereld te winnen is. Samen met gemeenten kunnen wij als grote uitvoerder het verschil maken. Het moment is er om samen met anderen oplossingen te ontwikkelen voor schulden en om bestaande belemmeringen in wetgeving op te lossen.